Teamontwikkeling in pioniersteams

Auteur: Tonny Havinga n.a.v. zijn afstudeerscriptie “Teamontwikkeling in pioniersteams”

Waarom teamontwikkeling? 

“Ik vind het heel mooi dat we als team praktisch altijd even beginnen met een rondje met hoe zit je er nu bij, wat zijn je eigen omstandigheden? Dat we daar ook, dat het gebed waar we mee starten, ook altijd het karakter heeft van een vorm van een kringgebed of dat er ruimte is voor iedereen om daar een bijdrage in te doen.” Een citaat uit het onderzoek wat ik hield onder een aantal teamleden van pioniersteams. En een citaat die kernachtig het belang van teamontwikkeling in een pionierscontext verwoord. Er klinkt verlangen naar God, naar het andere teamlid en naar samen in door.  

Binnen (en buiten) de PKN zijn pioniersteams al een aantal jaren actief met allerlei nieuwe vormen van geloven en kerk zijn. Ze pionieren niet alleen op het gebied van geloven en kerk zijn, maar ook op het gebied van (team)leiderschap. Er zijn geen bestaande ambten of overlegstructuren, maar  meestal een betaalde pionier en een team van vrijwilligers. Maar hoe functioneren deze teams nu in de praktijk en wat betekent het gezamenlijk leiding geven aan de pioniersplek voor de gemeenschap die ze aan het bouwen zijn?  

Model Patrick Lencioni 

Deze vragen waren de aanleiding voor het onderzoek onder pioniersteams naar hun teamontwikkeling. Het werd een boeiende ontdekkingsreis waarbij teams een eerlijk inkijkje in hun keuken gaven. Om de reacties te analyseren en van theoretische basis te voorzien is gekozen voor het model van Lencioni waarin hij met behulp van vijf frustraties het team functioneren blootlegt:  

  1. vertrouwen,  
  2. constructieve conflicten,  
  3. verantwoordelijkheid,  
  4. betrokkenheid, 
  5. resultaatgerichtheid.  

Uit dit onderzoek blijkt dat het model van Lencioni met deze vijf begrippen goed aansluit op de praktijk van pioniersteams. Dit model wordt door de PKN reeds gebruikt om teams toe te rusten.  

Resultaten uit het onderzoek 

Het onderzoek werd gehouden onder drie pioniersteams. Twee teams werken in een grote stad en een team in een middelgrote stad. Door middel van een enquête onder alle teamleden werden de vijf frustraties in kaart gebracht. Daarna werd met een afvaardiging van het team een interview afgenomen. Er komt een aantal opvallende resultaten naar voren.  

Als eerste dat teams moeite hebben met het leren kennen en vertrouwen van elkaar, meestal omdat er te weinig tijd voor is of dat de tijd opgaat aan vooral het regelen van allerlei (praktische) zaken in de pioniersplek. Er is dus spanning tussen de aandacht die het team voor de pioniersplek heeft en het eigen team. Terwijl de teamleden aangeven hier wel behoefte aan te hebben, vooral ook aan toerusting in hun geloof.  

Het tweede punt is dat het werken in pioniersteams voor veel teamleden een roeping is, maar de teamleden willen er zelf ook door groeien in hun geloof. Hier liggen kansen voor pioniersteams om te investeren in het team door middel van geloofstoerusting.  

Als laatste blijkt dat pioniersteams die te maken hebben met een moederkerk of meerdere overlegorganen in de praktijk moeite hebben met de betrokkenheid van de teamleden bij de besluiten die worden genomen. Het gevolg is dat teamleden niet weten wat er speelt of met eigen inzichten of ideeën het werk gaan uitvoeren.  

In de theologische literatuur rondom pionierscontexten is ook onderzoek gedaan naar (team)leiderschap. Onder andere Michael Moynagh (2012) en Robert Doornenbal (2012) hebben het belang van teamleiderschap benadrukt voor pionierscontexten. Zij bepleiten dat pioniersteams zich bewust moeten zijn dat het functioneren van het team als voorbeeld geldt voor de gemeenschap die ze aan het opbouwen zijn. Daarvoor is het voeren van gesprekken en het ontwikkelen van een gemeenschappelijke taal van wezenlijk belang, bijvoorbeeld bij het omgaan met conflicten in het team. Hoe bespreek je die en welk effect heeft het op de gemeenschap? Deze punten sluiten goed aan bij het model van Lencioni, omdat in zijn model het voeren van gesprekken het middel is om te bouwen aan teams. De pioniersteams zouden bewuster via gesprekken en teamontwikkeling aandacht moeten besteden aan het leren kennen van elkaar, met name op geloofsgebied. De PKN zou hierin kunnen ondersteunen door het model Lencioni concreter te maken en te voorzien van praktische tools op het gebied van geloofstoerusting en persoonlijkheid.  

Het actief vormgeven aan een hecht en resultaatgericht pioniersteam is zowel goed voor het team zelf als voor de gemeenschap die zij bouwt. Het oefenen en praktiseren van de principes die Lencioni aanreikt zijn net zo van belang voor teamvorming als het vormgeven van de gemeenschap. Sterker gezegd: teamvorming is gemeenschapsvorming. 

Geef een reactie