Nieuwe kijk op secularisatie

Bernhard Reitsma is docent bij de academie Theologie aan de CHE en hoogleraar aan de VU voor de bijzondere leerstoel kerk in de context van de islam.

Bernhard Reitsma

Bernhard Reitsma

‘Secularisatie? Dat hebben we gehad. Het was een probleem waar we mee geworsteld hebben, maar dat ligt achter ons.’ Dat kregen studenten van de Christelijke Hogeschool in Ede afgelopen week te horen. Elk jaar gaan tweedejaars theologiestudenten naar Rotterdam om te ontdekken wat het betekent om kerk te zijn in een multireligieuze context. Tijdens die week werd hen toevertrouwd dat de secularisatie voorbij is. Dat klinkt goed; een hele opluchting. ‘We gaan weer groeien!’

De uitspraak kwam echter niet van een missionaire pionier of predikant, maar van een imam, Azzedine Karrat. Hij is imam van de grootste moskee in Nederland, de Essalam-moskee in Rotterdam. Hij studeerde aan de Islamitische Universiteit in Rotterdam (IUR) en is daar nu ook docent. Hij is jong – net 29 jaar – en vervult een voortrekkersrol in het bouwen van bruggen tussen moslims en andere groepen in de Nederlandse samenleving. In november vorig jaar werden bij de Essalam-moskee bijvoorbeeld de slachtoffers van de aanslagen in Parijs herdacht door joden, christenen en moslims samen.

Op zoek
Bij het bezoek aan de Islamitische Universiteit raakten CHE-studenten in gesprek met Karrat. Op de vraag of de islamitische gemeenschap ook te maken heeft met secularisatie, reageerde Karrat heel beslist: ‘niet meer, dat is voorbij. Jonge moslims zijn op zoek naar de betekenis van hun eigen geloof. Vooral de laatste jaren wordt dat steeds sterker.’

Of de stelligheid van Karrat gerechtvaardigd is, weet ik niet. Er zullen ook best jonge Nederlanders met een islamitische achtergrond afhaken van hun geloof en seculier worden of agnost. Toch geeft het te denken. Elke vrijdag komen er zo’n tweeduizend moslims naar het vrijdagmiddaggebed in zijn moskee. Veel jongeren met een islamitische achtergrond zijn intensief op zoek naar wat het betekent om moslim te zijn.

Hoe komt dat? Karrat noemde een heel specifieke oorzaak: de afwijzing van moslims door een groot deel van de Nederlandse samenleving. Hoe harder er wordt geroepen dat we moeten oppassen met moslims, dat we vluchtelingen buiten de deur moeten houden, hoe meer jonge moslims zich afvragen: ‘Waarom? Wat is er zo erg aan mijn geloof dat mensen dit roepen?’ Ze gaan zich dan juist in de islam verdiepen, worden omarmd door een warme gemeenschap en raken overtuigd. Hoe bizar: Wilders, de meest effectieve evangelist van de islam. Tijd voor een politieke koerswijziging?

Boeiend avontuur
Is de situatie in de Essalam-moskee bedreigend? Als ik kijk naar Azzedine, dan weet ik niet waarom. Betekent een sterke islamitische geloofsgemeenschap het einde van mijn geloof? Wat zegt dat dan over je eigen identiteit? Is die zo kwetsbaar? Het getuigt ook van weinig geloof in de Almachtige. Misschien is het juist wel heel leerzaam wat er in de Essalam-moskee gebeurt en doen we nieuwe inzichten op over secularisatie en kerkverlating. Misschien helpt het wel om onze eigen verlegenheid te doorbreken of de lauwheid in de christelijke wereld. Een boeiend avontuur.

En voor wie denkt dat de Christelijke Hogeschool de islam heeft omarmd en is gevallen voor de verleiding alle religies op een hoop te gooien: je wordt geen moslim door met moslims om te gaan. Als je bangt bent dat het praten met een imam leidt tot een soort van chrislam, een vermenging van christelijk geloof en islam, dan is het – opnieuw – niet geweldig gesteld met je eigen overtuiging. Die gooi je namelijk niet zomaar te grabbel.

Dat was trouwens precies wat Karrat ons vertelde. Hij benadrukte dat christenen en moslims fundamenteel van elkaar verschillen. ‘Jullie geloven niet dat Mohammed het zegel van de profeten is en wij geloven niet dat Jezus de Zoon van God is. Laten we daar eerlijk en duidelijk over zijn. Maar laten we dat ook respecteren.’

Natuurlijk, Karrat zou het toejuichen als ik moslim wordt. En ik zie niets liever dan dat Karrat Jezus gaat volgen. Maar dat hoeft geen belemmering te zijn om elkaar te ontmoeten en beter te leren kennen.

Misschien kan Wilders zijn kritiek op de islam eens op het christendom en hun heilige boek richten. Dan kunnen ook wij straks eindelijk zeggen: Secularisatie? Dat hebben we gehad.

Deze column is op 8 februari 2016 verschenen in het Nederlands Dagblad en met toestemming overgenomen op www.theologieede.nl.

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Multiculturaliteit met de tags . Bookmark de permalink.

Een reactie op Nieuwe kijk op secularisatie

  1. Pingback: Moslims geven ons verfrissende kijk op secularisatie |

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *