Moslims geven ons verfrissende kijk op secularisatie

Auteur: Bernhard Reitsma is bijzonder hoogleraar voor de kerk in de context van de islam aan de VU in Amsterdam en docent bij de academie Theologie aan de CHE

Bernhard ReitsmaAls christenen moslims ontmoeten is heel waardevol, stelt Bernhard Reitsma. “Moslims leggen blinde vlekken bloot en zorgen voor een verfrissende kijk op secularisatie,” zegt de VU-hoogleraar en docent missiologie en islam aan de CHE. Elk jaar gaan tweedejaars theologiestudenten uit Ede naar Rotterdam om te ontdekken wat het betekent om kerk te zijn in een multireligieuze context. Reitsma ging onlangs met hen mee en ontdekte hoe nuttig dergelijke ontmoetingen zijn.

Houd de secularisatie je bezig?
“Ik zie de secularisatie op zich niet als het probleem dat opgelost moet worden. De vraag is ook wat er met deze term wordt bedoeld. Veel jongeren zijn gelovig gebleven, maar geven daar op andere manieren en op andere plekken inhoud aan. Wat volgens mij wel een probleem is, is dat het christelijk geloof en de westerse cultuur soms zo vermengd zijn geraakt, dat we de twee zijn gaan verwarren.”

Reitsma legt uit wat hij bedoelt. “Allereerst denk ik dan bijvoorbeeld aan het individualisme. Geloven in je eentje sluit niet aan bij de boodschap van de Bijbel. Als christen sta je in verbinding met een gemeenschap. Daarnaast wordt in onze cultuur vooral benadrukt dat de kruisdood van Jezus onze schuld verzoent. Het Evangelie wordt vaak versmald tot vergeving van de dingen die we hebben fout gedaan, terwijl de blijde boodschap betrekking heeft op ons hele bestaan. Daardoor zeggen moslims wel eens dat de islam alle terreinen van het leven beslaat, en het christelijk geloof alleen voor in de kerk is. Dat klopt natuurlijk niet. Verder zie ik dat onze samenleving er niet op is ingesteld dat kinderen op een gegeven moment voor hun ouders gaan zorgen. Velen zijn opgegroeid met de gedachte: ‘Mijn tijd en geld besteed ik vooral aan mezelf en mijn gezin’. Bijbels gezien is dat moeilijk hard te maken. Ouders en kinderen zijn nauw met elkaar verbonden. Dat kinderen op een gegeven moment zorg dragen voor hun ouders sluit hierbij aan.”

“Het Evangelie wordt vaak versmald tot vergeving van de dingen die we hebben fout gedaan”

“Bij moslims die we hebben ontmoet staat nadruk op gemeenschap en zorg voor elkaar in een hoog vaandel. In die zin helpt de islamitische gemeenschap ons om de eerder genoemde elementen aan het licht te brengen.”

Met CHE-studenten bezocht je de Islamitische Universiteit in Rotterdam (IUR). Hoe speelt secularisatie daar een rol?
“Veel jongeren met een islamitische achtergrond zijn intensief op zoek naar wat het betekent om moslim te zijn. Imam Karrat noemde een heel specifieke oorzaak: de afwijzing van moslims door een groot deel van de Nederlandse samenleving. Hoe harder er wordt geroepen dat we moeten oppassen met moslims, dat we vluchtelingen buiten de deur moeten houden, hoe meer jonge moslims zich afvragen: ‘Waarom? Wat is er zo erg aan mijn geloof dat mensen dit roepen?’ Karrat ziet dat een deel van de moslims daardoor vaker naar de moskee gaan, gerichter houden aan islamitische regels en komt tot uiting in meer verbondenheid met medegelovigen.”

Dat is een positieve kant. Dat neemt niet weg dat een aantal moslims ook op een negatieve manier reageren…
“Dat klopt,” antwoordt Reitsma. “Je ziet dat een ander gedeelte het op een andere manier invult, waardoor radicale elementen vrij spel krijgen. Moslims die zich negatief laten beïnvloeden door bijvoorbeeld ronselaars hebben het idee dat ze dan weer worden gezien. Gelukkig zie je dit in verhouding niet op grote schaal. Tegelijkertijd zie ik ook radicalisering onder de christelijke gemeenschap. Dat noem ik wel eens het ‘Trump-effect’. Hieronder vallen christenen die een antithese zoeken tussen moslims en anderen onder het mom van ‘we zijn hen liever kwijt dan rijk’. Kijk ook naar de toenemende hoeveelheid incidenten rondom moskeeën. Tientallen moskeeën hebben bedreigingen ontvangen. Ik denk dat we als christenen hier wel eens te gemakkelijk aan voorbij gaan.”

“Ik heb niet de behoefte om op te trekken tegen secularisatie. Dat wordt bij voorbaat geen geslaagde missie”

Roep je door middel van je column indirect christenen op om moslims te ontmoeten?
“Dergelijke ontmoetingen kunnen in ieder geval heel waardevol zijn. Het ligt er ook sterk aan welke moslims je ontmoet. Binnen de islam zijn minstens net zoveel verschillen als binnen het christendom. Waarom die ontmoetingen waardevol kunnen zijn? Ze houden je als christen een spiegel voor en leggen blinde vlekken bloot. Wanneer ik met christelijke studenten over moslims praat, hangt er een negatieve en angstige sfeer rondom die gesprekken. Wanneer ik met islamitische studenten praat over christendom bemerk ik vaak hetzelfde. Ondanks het feit dat we met Jezus de beste Verlosser hebben die we zouden kunnen wensen, zijn er in Christus’ naam dingen gebeurd die haaks staan op de islam. Bijvoorbeeld vanuit een houding met met het christendom de hele wereld, en dus ook het Midden-Oosten, te veroveren. Denk ook aan het gewelddadige, koloniale verleden vanuit het christelijke westen. Het is goed om je dat te realiseren.”

In hoeverre zouden moslims en christenen samen moeten optrekken om de secularisatie te bestrijden?
“Ik heb niet de behoefte om op te trekken tegen secularisatie. Met of zonder moslims. Dat wordt bij voorbaat geen geslaagde missie. Mijn grootste passie is vooral om meer geworteld te raken in het Evangelie en meer vrucht dragen. Midden in de wereld getuigen van wie Jezus Christus is.”

Dit artikel is op vrijdag 8 april 2016 gepubliceerd op www.cip.nl en met toestemming overgenomen met www.theologieede.nl.

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Multiculturaliteit met de tags . Bookmark de permalink.

Een reactie op Moslims geven ons verfrissende kijk op secularisatie

  1. Jenny schreef:

    Met christendom bereik je niet zoveel. Met Christus wel!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *