Met recht handelen

Auteur: Pieter Oskam n.a.v. zijn afstudeeronderzoek ‘De hbo-theoloog als juridisch-sensitieve professional’.

‘’Heb ik als hbo-theoloog iets met recht en juridische vragen te maken?’’ Deze vraag heeft mij de laatste maanden bezig gehouden. In mijn afstudeeronderzoek voor het lectoraat van de Academie Theologie van de CHE onderzocht ik of hbo-theologen specifieke vaardigheden nodig hebben om met juridische vragen om te gaan. En ja, die vaardigheden héb je nodig. Wanneer de hbo-theoloog geen kennis heeft van het recht, en ook geen vaardigheden heeft om met juridische vragen om te gaan, zal hij of zij als (beginnend) beroepsbeoefenaar niet alleen vaak handelingsonbekwaam zijn, maar ook in de pastorale begeleiding steken laten vallen. Ook het arbeidsrecht van de hbo-theoloog vraagt om serieuze aandacht.

Hbo-theoloog in context
Maar waarom zou een hbo-theoloog zich iets van recht moeten aantrekken? Zoals uit de recente publicatie ‘Grensgangers’ van het lectoraat blijkt is de hbo-theoloog altijd werkzaam in een context die van invloed is op zijn handelen. Ten aanzien van juridische uitdagingen voor de hbo-theoloog is er allereerst sprake van een ontwikkeling waarbij in de maatschappij steeds meer (intermenselijke) verhoudingen worden bepaald door wet- en regelgeving. Dit wordt ook wel juridisering genoemd. Daarnaast is er een toenemende juridische onduidelijkheid ten aanzien van de positie die religie in het publieke domein inneemt. Wanneer de hbo-theoloog werkelijk een professional wil zijn zal hij ook competent dienen te zijn in de omgang met juridische vragen die hij in zijn werk kan tegenkomen. Bovendien, ook het Bijbelse begrippenpaar ‘recht en gerechtigheid’ stimuleert de hbo-theoloog om het recht niet terzijde te laten liggen, en om zowel theologische als juridische aspecten in het vizier te houden.

Hbo-theoloog en juridische uitdagingen
Met welke juridische vragen komt de hbo-theoloog dan eigenlijk in aanraking? Er zijn er veel te noemen, maar denk bijvoorbeeld alleen al aan de beroepsmatige geheimhouding of situaties waarin pastoranten een juridisch probleem hebben. Op welke manier stel je je als pastor op in een situatie waarin een echtpaar met een advocaat de echtscheiding aan het regelen is? Welke regels zijn van toepassing als je wilt samenwerken met andere professionals? En hoe zit het met de beroepsaansprakelijkheid? Ook krijgt de hbo-theoloog te maken met regelgeving van kerk of instelling. Niet te vergeten is natuurlijk ook het eigen arbeidsrecht. Niet zelden heeft de hbo-theoloog goedbedoelende vrijwilligers als werkgever, wat er voor zorgt dat een arbeidscontract en de bijbehorende afspraken niet altijd goed worden gemaakt. In zulke situaties kan het heel behulpzaam zijn wanneer je als hbo-theoloog een basiskennis van het toepasselijke recht hebt en daar ook mee weet te werken. De hbo-theoloog is in dat soort situaties immers ook de professional.

Hbo-theoloog als professional
Uit mijn onderzoek blijkt echter dat door een gebrek aan relevante kennis, vaardigheden en visie de onderzochte hbo-theologen niet in alle situaties in staat zijn om op een adequate en professionele wijze met juridische uitdagingen om te gaan. In veel gevallen lijkt de hbo-theoloog ook niet sensitief voor het juridische. Wat belangrijk is dat de hbo-theoloog relevante juridische situaties herkent en daar vervolgens adequaat op weet te reageren. Weten wanneer je hulp moet inschakelen is daarbij óók belangrijk, de hbo-theoloog is immers geen jurist. Door het tot zich nemen van kennis, het oefenen in vaardigheden en het ontwikkelen van visie ten aanzien van juridische vragen kan de hbo-theoloog zich profileren als een zelfbewuste beroepsbeoefenaar, die als professional in staat is om op een adequate wijze zijn werkzaamheden uit te voeren.

Opleiden met aandacht voor het recht
Het blijkt allereerst dát de hbo-theoloog over juridische kwalificaties dient te beschikken om zich als professional tot het juridische domein te verhouden. Op de vraag wélke competenties dat dan moeten zijn, kan vervolgens aansluiting worden gezocht bij de kwalificaties zoals die worden gebruikt, en uitgewerkt zijn, in het sociaal-agogische domein, waar de hbo-theoloog toe gerekend wordt. Het betreft dan juridische kwalificaties die betrekking hebben op het handelen als professional versus een cliënt (of: pastorant) (microniveau), vanuit een arbeidsomgeving (mesoniveau) en het vermogen om te werken aan professionaliteit en professionalisering (macroniveau). Hoe dit concreet in de opleiding van hbo-theologen moet worden vormgegeven vraagt om verdere doordenking. Zodra er een vacature voor een docent ‘recht’ komt zal ik solliciteren!

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Afstudeerprojecten met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *