Is goede omgang met elkaar genoeg om een school christelijk te noemen?

Auteur: Sjoerd Peters n.a.v. zijn afstudeeronderzoek.  

“Zijn christelijke en islamitische scholen nog van deze tijd?”, kopte NOS 28 september Sjoerd Peters2019. Al een aantal jaar ligt artikel 23 – dat ondertussen meer dan honderd jaar in de Nederlandse wet staat – onder vuur. Socialisten vinden bijzonder onderwijs tot ongelijkheid leiden, liberalen zijn van mening dat de neutraliteit van onderwijs wordt vervuild door inmenging van religie. Dan kan ook nog gewezen worden op schandalen op islamitische scholen, waardoor bijzonder onderwijs geframed kon worden als subsidiëring van polarisatie en radicalisering; nieuwsfeiten waar partijen als de PVV gretig gebruik van maken.

Zonder nu verder in te gaan op het verworven bestaansrecht van bijzonder onderwijs, is het wel een goede vraag of dat wat bijzonder onderwijs is en wil bieden, nog overkomt bij leerlingen. Zo volgen anno 2019 nog steeds ruim de helft van alle kinderen in Nederland onderwijs op een christelijke school. Ongeveer 20% van alle leerlingen binnen het V.O. gaat naar een protestants-christelijke school. Toch worden nog maar weinig leerlingen op deze scholen opgevoed met een christelijk geloof. Dit roept de vraag op in hoeverre er een kloof bestaat tussen de formele schoolidentiteit op protestants-christelijke scholen en de manier waarom leerlingen deze schoolidentiteit in de praktijk ervaren.

Aan de hand van deze vraag deed ik onderzoek op twee protestants-christelijke scholen in Den Haag, waarbij een kleine vijfhonderd leerlingen een vragenlijst hebben ingevuld met betrekking tot schoolidentiteit. Samengevat blijkt dat leerlingen weinig aansluiting hebben met de religieus-liturgische kant van de schoolidentiteit, maar dat zij zijn positief over hoe op school met elkaar geleefd wordt. Leerlingen waarderen het om met elkaar te leren samenleven in openheid, wederzijds begrip en respect. Dit geldt voor een groot deel van de leerlingen, waarbij culturele en levensbeschouwelijke achtergronden geen significante rol blijken te spelen.

Nu moet er onderscheid gemaakt worden tussen waarden die maatschappelijk gedragen zijn, zoals verantwoordelijkheid en tolerantie, en waarden die de christelijke traditie onderscheiden van seculiere waarden, zoals vergeving, naastenliefde en bezinning. Uit interviews met schoolleiding kwam naar voren dat die expliciet christelijke waarden op bepaalde momenten naar voren komen, zoals bij een leerling in een specifieke situatie, of bij vieringen en dagopeningen.

Echter, op gebied van vieringen en dagopeningen zijn leerlingen behoorlijk kritisch. Zij zien wel in dat dergelijke zaken bij een christelijke school horen, maar ze vinden het weinig interessant, het spreekt hun belevingswereld niet goed aan en ze voelen zich weinig betrokken bij de inhoud. Leerlingen hebben het gevoel dat er iets van vroeger van stal gehaald wordt, waar zij even respectvol naar moeten luisteren. Van dagopeningen blijkt zelfs dat 80% van de leerlingen aangeeft dat ze niet of bijna niet gegeven worden door docenten. Schijnbaar is daar ook iets van schroom te bespeuren…

Hier ligt een opdracht voor christelijke scholen die de waarde van hun traditie willen laten blijken. Laat leerlingen niet langer voorbijgangers zijn bij een christelijke etalage, maar betrek ze bij het gesprek over de waarde van traditie. Ruim in lessen godsdienst of levensbeschouwing tijd in om met leerlingen te brainstormen over een thema voor een viering en nodig hen uit om een viering op te zetten. Verzamel input van leerlingen voor dagopeningen of laat hen initiator zijn. Op deze manier blijft de uitwerking van de christelijke traditie niet voorbehouden aan volwassenen in vergaderkamers, maar, kan de traditie “ontstold worden” en ontstaat er ruimte voor het waaien van Gods Geest over dorre beenderen.

Meer informatie over dit onderzoek? U kunt mailen naar sjoerdpeters1988@icloud.com

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Geen categorie met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *