Independence Day

Bernhard ReitsmaAuteur: Bernhard Reitsma is bijzonder hoogleraar voor de kerk in de context van de islam aan de VU in Amsterdam en docent bij de academie Theologie aan de CHE.

independence day

 

Het is een belevenis. De nieuwste film Independence Day bekijken met (de mannelijke helft van) mijn kinderen, in Amerika rond onafhankelijkheidsdag, 4 juli. Het is een heerlijke onzin-film over buitenaardse wezens die met veel geweld de aarde aanvallen om
hun energievoorraad aan te vullen. En hoe de wereld onder aanvoering van de Amerikanen hen tegen alle waarschijnlijkheid in weet te verslaan.

De belevenis van de vierde juli was overigens boeiender dan de film zelf, maar dat maakt niet uit. Fourth of July is in Amerika groots. Op die dag tekende het Congres in 1776 de onafhankelijkheidsverklaring en maakte Amerika zich los van het Britse rijk. Lang geleden, maar voor de doorsnee Amerikaan nog steeds actueel. Wie je ook maar tegenkomt, wenst je een gelukkige Fourth of July toe. De film Independence Day
speelt daar fijntjes op in: nationalistisch, patriottistisch en enigszins ‘over de top’.

Ophemeling
Nu had ik me tijdens mijn verblijf in Amerika voorgenomen niet al te snel met mijn Europese oordeel te komen. Ik wilde vooral leren en luisteren. Maar dat voornemen werd op deze onafhankelijkheidsdag wel flink op de proef gesteld. De ophemeling van Amerika staat ver van me af. De verheerlijking van Nederland als Gods beloofde land, met Oranje als Gods gezant, hebben we al lang achter ons gelaten. In Amerika leeft het nog steeds.

Hier ligt wel een verschil met Europa. In Europa heerste lange tijd de gedachte dat de koning door God was aangesteld. In die context was revolutie niet minder dan opstand tegen de Allerhoogste zelf.

Dat ligt vandaag wel wat anders, maar in Amerika gold dat al in 1776; het is vastgelegd in de onafhankelijkheidsverklaring. Elk individu heeft onvervreemdbare rechten van God ontvangen: leven, vrijheid en het najagen van geluk. En als de overheid die rechten niet meer waarborgt, dan heeft het volk het recht om de overheid van zich af te schudden. God geeft burgers dus indirect en onder bepaalde voorwaarden het recht van revolutie. Boeiend, want volgens mij zou dat ook tot een zekere relativering van de staat moeten leiden. En daar merkte ik op 4 juli niet heel veel van. Hoewel er langzaam wel scheurtjes komen in het ideaalbeeld.

Bijna elke Amerikaan die ik gesproken heb, moppert over hoe Amerika er aan toe is. Politiek gezien is het een chaos. Donald Trump staat eigenlijk nergens voor en verandert zijn standpunt met de peilingen. Hillary Clinton wordt gezien als niet integer en crimineel. Christenen zijn sterk verdeeld over hoe het verder moet met het land, omdat het christendom vaak niet meer is dan een culturele schil, die langzaam verdampt. En het maakt in de praktijk nog steeds uit wat de kleur van je huid is, en niet alleen wanneer je door de politie wordt aangehouden. De Amerikaanse droom is voor veel mensen nog steeds niet meer dan dat.

Onafhankelijk?
Onafhankelijkheidsdag vieren in Amerika, dat zet je weer eens aan het denken over onafhankelijkheid. Wat is dat eigenlijk? Betekent het dat elk individu helemaal zelf zijn eigen koers kan bepalen in het leven? Is dat het recht op een goede regering? Of juist het recht op revolutie als er een slechte regering is? Is dat je losmaken van de Europese Unie, Brexit, Nexit …? Ieder voor zich?

Ik weet niet of ik op dezelfde wijze als de onafhankelijkheidsverklaring zou spreken van onvervreemdbare rechten; maar ik geloof wel dat God elk mens naar zijn beeld geschapen heeft. Dat wil niet zeggen dat ik dan op mijn eigen Bijbelse strepen ga staan. Het betekent voor mij veel meer dat wij ons ervoor in gaan zetten dat de ander als beeld van God tot zijn recht komt. Daarom heeft onafhankelijkheid volgens mij primair te maken met barmhartigheid. Een warm hart voor ieder die buiten de boot valt, letterlijk of figuurlijk. Probleem is wel dat Europa dan misschien nog aantrekkelijker wordt voor vluchtelingen.

Deze column is op 11 juli 2016 gepubliceerd op www.nd.nl en met toestemming overgenomen op www.theologieede.nl.

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Geen categorie met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *