Het gesprek van de dag

Ateur: Christine Manschot-Spronk n.a.v. haar afstudeeronderzoek ‘Het gesprek van de dag’     Christine

Vooraf…
In dit onderzoek zijn een aantal docenten van het Heerenlanden College (HLC) geïnterviewd over hun ervaringen met gesprekken over controversiële onderwerpen. De hoofdvraag van dit onderzoek luidde:
Hoe bespreken docenten aan het HLC controversiële onderwerpen met leerlingen die via de actualiteit het klaslokaal binnenkomen en hoe worden die gesprekken door de docenten ervaren?

Met leerlingen in gesprek over controversiële onderwerpen in de actualiteit.
Leerlingen komen luidruchtig mijn lokaal binnen. Mevrouw heeft u het al gehoord? Er is gisterenavond een aanslag gepleegd bij het concert van Ariana Grande? Ik schrik. De zoveelste aanslag in twee jaar tijd. Wat doe ik? Gewoon met de dagopening beginnen of tijd inruimen voor gesprek. Ik besluit het laatste.
Het in goede banen leiden van gesprekken over controversiële onderwerpen in de actualiteit is niet eenvoudig. Deze gesprekken kunnen gepaard gaan met emoties en voor je het weet is de klas in tweeën verdeeld, met wij-zij-denken tot gevolg.
Als docent sta je dan voor de uitdaging om enerzijds je leerlingen de gelegenheid te geven om met elkaar in gesprek te gaan, anderzijds ook om een veilig klasklimaat te waarborgen.
In de nieuwsmedia kunnen we lezen dat een deel van de docenten moeilijke gesprekken uit de weg gaan omdat ze bang zijn voor de reacties van leerlingen. Ik wilde onderzoek doen naar de ervaringen van docenten van het Heerenlanden over hun ervaringen met gesprekken over controversiële onderwerpen. Hiervoor heb ik zes docenten uitgebreid geïnterviewd.
Uit het praktijkonderzoek blijkt dat docenten van het Heerenlanden het gesprek over controversiële onderwerpen niet uit de weg gaan. Zij zien het belang ervan in, maar handelen overwegend reactief; als leerlingen vol zijn van een heftige gebeurtenis, doet dat hen besluiten om erover in gesprek te gaan. Ze noemen uiteenlopende leerdoelen. Docenten beogen ondermeer dat leerlingen hun vaardigheden tot kritisch denken ontwikkelen, begrip leren opbrengen voor elkaars mening en zich leren verplaatsen in andere gezichtspunten.
Om deze leerdoelen te bereiken is méér dan een les nodig. Daarom zou het beter zijn als docenten van met name de mens & maatschappijvakken meer proactief het gesprek aangaan met leerlingen over actuele gebeurtenissen die kunnen leiden tot controverses. Als zij binnen het reguliere lesprogramma hiervoor tijd inruimen dan kunnen leerlingen vaardigheden ontwikkelen om deze gesprekken beter te voeren. Als er zich dan een gebeurtenis voordoet, dan hebben leerlingen meer ervaring met dergelijke gesprekken.

Dat geldt niet alleen voor leerlingen. Gesprekken over heikele kwesties vragen van docenten een andere opstelling. Een deel van hen is vooral gewend om uitleg te geven. Bij gesprekken over controversiële onderwerpen gaat het er vooral om dat leerlingen aan het woord zijn. Als docent moet je leerlingen goede open vragen kunnen stellen die ervoor zorgen dat het gesprek op gang komt en dat verschillende invalshoeken worden belicht. Om die vragen ter plekke te bedenken is niet eenvoudig.
Daarom is voor docenten een handzame handreiking ontwikkeld, waarin suggesties worden gedaan voor goede open vragen. Docenten, die weinig ervaring hebben met dergelijke gesprekken, kunnen beginnen met het achterhalen wat leerlingen al weten. Denk daarbij aan vragen als: Wat zijn de feiten? Welke omstandigheden spelen een rol? Wie zijn erbij betrokken? Welke opvattingen en/of belangen hebben betrokkenen? Hoe kom je aan je kennis?
De kwaliteit van de gesprekken kan vervolgens naar een hoger niveau worden gebracht door te variëren in het soort vragen, zodat uiteenlopende vaardigheden bij leerlingen worden gestimuleerd. Stimuleer leerlingen om alternatieve gezichtspunten te ontdekken door vragen als: Welk ander gezichtspunt zou er kunnen zijn? Wat zou iemand die het niet met je eens is, zeggen?
Daarnaast kunnen docenten leerlingen uitnodigen om te reflecteren op het gesprek: Waar heeft dit gesprek ons gebracht? Wat was voor jou een belangrijk leermoment?
Zomaar een kleine greep uit de handreiking. Ik hoop dat het docenten kan helpen het gesprek over controversiële onderwerpen in goede banen te leiden. De school is tenslotte de aangewezen plek waar we leerlingen mogen leren hoe zij om kunnen gaan met meningsverschillen en willen vormen tot kritisch, zelfstandig denkende burgers.

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Geen categorie met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *