Hbo-theoloog als ‘grensganger’ tussen kerk en cultuur

Auteurs:  dr. René Erwich, lector Geloven in Context en Jan Marten Praamsma, docent aan de academie Theologie. Dit weblog is geschreven ter voorbereiding op het symposium op 21 april 2016 over de spanning tussen het beroep van de hbo-theoloog en de veranderende cultuur!

Een nieuw elan!
Hbo-theoloog als ‘grensganger’ tussen kerk en cultuur

In zijn indringende inaugurele rede Maak het nieuw! over religieuze ontwikkelingen en de positie van de kerken citeert Joep de Hart een zinsnede uit een gedicht van Alfred Edward Housman. Het gedicht is in meerdere opzichten indrukwekkend:

Into my heart an air that kills
From yon far country blows
What are those blue remembered hills
What spires, what forms are those?

That is the land of lost content
I see it shining plain
The happy highways where I went
And cannot come again.

Het is een lied van heimwee en verlies. Een lied dat ook voor gelovigen in de Nederlandse samenleving anno 2016 herkenbaar is. En inderdaad, zegt De Hart in zijn oratie: ‘de wereld waarin aan het geloof wordt vormgegeven, bleef niet beperkt tot de oevers van het Meer van Galilea maar ging ook die van de hedendaagse, pluriforme, multireligieuze mondiaal georiënteerde metropool omvatten, waar zeer uiteenlopende groepen soms ongemakkelijk samenleven in een voortdurend veranderende samenstelling. In zo’n samenleving gaat het verkondigen van de Blijde Boodschap dikwijls niet zonder ondertiteling.’

Toch zien we in kerken en christelijke organisaties niet alleen maar heimwee en nostalgie. Integendeel. In de essaybundel ‘Grensgangers’ [red: verschijnt binnenkort bij uitgeverij Kok en wordt gepresenteerd op de studiedag van 21 april 2016] wordt een beeld geschetst van een nieuw elan. Twee bewegingen komen daarbij uit de essays in de bundel naar voren. In de eerste plaats zien we een beweging terug naar de kern. Nico Belo schetst in zijn bijdrage een nieuw kerk-bewustzijn en gebruikt daarvoor de metafoor van de Tempel. De Tempel is een plaats van leren en vieren, van ontmoeten en bezinnen, zorgen en dienen, een rustpunt in een verwarrende wereld. Maar wel een rustpunt om tijdelijk te verblijven en dan de wereld weer opgeladen tegemoet te treden. En daarmee is gelijk ook de tweede beweging in beeld: een nieuwe betrokkenheid op de wereld.

In navolging van Paul Hiebert wordt dit ook wel gezien als de ontwikkeling van een bounded set gemeente – die vooral oog heeft voor het bewaken van de grens tussen kerk en wereld – naar een centered set gemeente, die denkt vanuit de kern en vandaar uit grensoverschrijdend is. De christelijke gemeente wordt niet bij elkaar gehouden door er een hek om heen te zetten, maar doordat de kerk betrokken is op het evangelie van Jezus Christus. Gemeenschappen vormen zich rond die kern. De grens van de kerk mag diffuus geworden zijn, de kern is helder en inspirerend.

Vanuit die kern zien we hoe de oude grenzen overschreden worden. We zien een nieuw missionair élan met vormen van kerkplanting en pioniersplekken, uiteenlopende pogingen kerk en samenleving te verbinden. De opbouw van de gemeente vindt niet langer alleen plaats binnen de grenzen van de gemeente, maar ook over de grenzen van de gemeente heen! Vanuit de metafoor van de ‘centered set’ kerk reikt de kerk vanuit het centrum óver de eigen grenzen heen naar de samenleving.

Zo is er sprake van een nieuwe betrokkenheid op de samenleving en een kerk of gemeente met open ogen en open oren voor wat er in die samenleving speelt. De hbo-theologen die hier actief zijn, vinden hun beroepsidentiteit in het leggen van die verbindingen tussen kerk of gemeente enerzijds en de cultuur en samenleving anderzijds.

De hbo-theoloog manifesteert zich in onze tijd op die manier als een echte ‘grensganger’. Niet in de zin dat het zijn of haar eerste taak is de grens óver te steken, het gaat er vooral om de grens open te houden en het grensverkeer op gang te brengen. Hij of zij zal gemeenteleden moeten helpen om op hun beurt zelf grensganger te zijn: gelovige in een plurale, ingewikkelde en uitdagende wereld.

Dat vraagt van de hbo-theoloog veel op het gebied van diplomatieke vaardigheden, tweetaligheid en spirituele, hermeneutische en ondernemende competenties. Het is het profiel van de hbo-theoloog anno 2016, het profiel van de leraar godsdienst levensbeschouwing, de geestelijk verzorger, de pastoraal werker, de kerkelijk opbouwwerker, de voorganger en de missionair-diaconaal werker. Het is deze hbo-theoloog-in-meervoud die we in Ede elke dag opnieuw proberen voor te bereiden op het werk in een veranderende wereld.

Christelijke Hogeschool Ede – februari 2016
René Erwich
Jan Marten Praamsma
Save the date  Symposium Theologie april 2016  (DEF met snijrand) klein
Op 21 april 2016 organiseert de academie Theologie een studiedag rondom het beroep van de hbo-theoloog. Het symposium levert een bijdrage aan het onderzoek van het lectoraat ‘Geloven in context’ naar de spanning tussen cultuur en de beroepspraktijk van de hbo-theoloog. Meer informatie en aanmelden via www.che.nl/symposiumtheologie.

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Hbo-theoloog, Onderzoek met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *