Ds. Hans van der Werf: Architect van kerkenwerk

Auteur: Hendrik Jan de Bie, docent liturgiek en kerkgeschiedenis

architect-van-kerkenwerk-biografie-van-ds-hans-van-der-werf-1926-1979In mei van dit jaar verscheen het boek ds. Hans van derWerf 1926-1979. Architect van kerkenwerk. een biografie, (uitgeverij Skandalon) geschreven door M. den Dekker, predikant van de Grote Kerk te Dordrecht.  Als middelbare scholier heb ik in het voorjaar van 1979 ds. Van der Werf drie maal horen preken. Dat heeft op mij zo’n indruk gemaakt dat ik mij dat nu nog weet te herinneren. Ook zijn visie op liturgie was voor mij een enorme eyeopener en heeft mij, later toen ik theologie ging studeren,  in mijn theologisch denken gevormd.

Hans van der Werf is het meest bekend geworden als jeugdpredikant in de Buurkerk en predikant-oprichter van het Citypastoraat Domkerk te Utrecht. Hij was een liturgisch pionier. Liturgische zaken die theologisch werden uitgedacht in de kringen van de Professor G. van der Leeuwstichting bracht hij in Utrecht in de praktijk. In lijn met de Amsterdamse School  hechtte hij aan Bijbelvertalingen die zo dicht mogelijk  stonden bij de grondtekst. Eveneens intrigerend was zijn visie op kerkmuziek. Muziek in de eredienst is niet zomaar een omlijsting, ter verpozing, maar hóórt echt bij de dienst en heeft daarin ook een ‘verkondigende taak’.

De titel van het boek is: Architect van kerkenwerk. Van der Werf wordt boven alles  getekend als een gemeenteopbouwer met een ‘visionaire’ visie op kerk zijn in de  geseculariseerde binnenstad van Utrecht. Die visie bestond niet uit ‘evangeliseren’, maar veel meer uit ‘er zijn’ voor de samenleving. Vanuit die eredienst, als hart, waaiert al het werk uit: diaconaat voor de samenleving, het doordeweekse leerhuis als voortzetting van de zondagse dienst, kringwerk, catechese en jongerenwerk, kunst en cultuur in de kerk, tot aan het godsdienstonderwijs op de scholen toe.

Van der Werf was sterk beïnvloed door de theologie van Karl Barth. Zijn preken waren doortrokken van een uiterst nauwkeurige exegese en Barths theologie van het Woord van God, dat ‘senkrecht von oben’ (loodrecht van Boven) komt, in plaats van dat de mens zelf met God ‘aan de slag gaat’ door middel van zijn gevoel en beleven.

Toen ik Van der Werf hoorde preken was hij al ziek. Tekenend was het begin van de eerste preek die hij in zijn ziekteperiode in de Domkerk hield, waarin hij onder meer zei:

Iemand schreef een zeer sympathieke brief, waarin zij haar vreugde uitte dat ik vanmorgen dan weer ‘van mijn Heer zou mogen getuigen’. Ik waardeer zo’n brief. Maar ik moet helaas wel heel duidelijk stellen dat het niet de bedoeling is van de prediking dat predikanten getuigenis afleggen van hun geloof in hun Heer. Mijn geloof gaat u op dit moment (…) niets aan. Ik ben hier geroepen om het Woord te bedienen (…). En juist die uitdrukking geeft ons de kans om nuchter te zijn en met zo weinig mogelijk emotionaliteit de teksten uit te leggen  (p. 511).

Hendrik Jan de BieZo’n uitdrukking is wel heel erg zwart-wit. Maar zijn het niet dit soort uitdrukkingen die ons in deze postmoderne tijd met het overheersende hyperindividualisme en  -subjectivisme aan het denken kunnen zetten?

Hendrik Jan de Bie

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Gemeenteopbouw, Liturgie met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *