De rol van levensbeschouwing in een klein wordende wereld

Auteur: Gasi Gasparyan n.a.v. zijn afstudeeronderzoek: “De rol van levensbeschouwing Gasi Gasparyanin een klein wordende wereld”

In de afgelopen meivakantie wandelde ik samen met mijn zoontje in het bos. Toen we al best ver waren zei mijn zoon “papa we moeten stoppen, want straks verdwalen wij” Hierop antwoorde ik “maak je geen zorgen Google is met ons”. Toen we op een gegeven moment stopten, moest ik terugdenken aan mijn ouders. Als ik twintig jaar geleden dezelfde vraag aan hen had gesteld, hadden ze gezegd “God is met ons”. Op dat moment besefte ik hoe digitalisering alles vervangt. In dit geval werd het mijn wegwijzer, mijn hoop en zekerheid. Maar het ging verder dan dat, het werd zelfs datgene wat mij met mijn naasten verbindt. Dit zeg ik, want thuis moest ik samen met mijn vrouw de mooiste foto’s uitzoeken om het op de facebook te plaatsen.  Na het delen merkte ik dat ik machinaal op de ‘likes’ en ‘comments’ wachtte. Helaas geldt dit niet alleen voor mij, omdat er inderdaad een virtuele cultuur bestaat die ons automatisch met de mening van anderen verbindt. Wij (docenten) kunnen vandaag hier kritisch over zijn, maar de leerlingen die wij in de praktijk voor ons hebben kunnen dat niet. Zij zijn opgegroeid in een periode waarin internet bijna noodzakelijk was. Meeste kunnen zich geen leven zonder voorstelen. Dankzij digitalisering kun je niet alleen foto’s met vrienden delen, maar je kan zelfs wereldwijd contacten leggen met onbekenden (nieuwe vrinden). Het leggen en onderhouden van contacten met mensen uit andere landen, al dan niet bekend, kost geen enkele moeite, zelfs als je de taal niet beheerst. Via ‘Google Translate’ kun je het gewoon vertalen. Het is een grenzeloze wereld. Behalve sociale contacten, kunnen zoekmachines in ‘no time’ de gevraagde informatie op het scherm zetten. Daarnaast is het een plaatsvervanging van buiten spelen of andere vrijetijdsbesteding geworden. De impact van deze virtuele cultuur op de levensvisie van jongeren is daarom groot. Als docent levensbeschouwing/godsdienst kunnen we daar een belangrijke rol in vervullen.

De rol van het vak
Allereerst wil ik benadrukken dat Ik de leerlingen niet als leermachines zie die door de school voorbereid moeten worden op de inschakeling in het geautomatiseerde proces van de samenleving. In elke leerling bevindt zich een eigen persoon. En juist die persoon is ‘de leerling’. Om die persoon te voeden moet je aansluiting vinden bij de leerling. Roebben gebruikt hiervoor een mooie term. Hij noemt het een proces van ‘menswording’. De rijping van de leerling en het zijn wie ze willen zijn is in principe een van de belangrijkste taken van het vak levensbeschouwing. Hiervoor is uiteraard begrip en inlevingsvermogen nodig. Daarom zie ik meer aandacht en meer kennis over de leefwereld van jongeren als een actualiseerpunt van het vak.

Om dit duidelijker te maken wil ik een zin uit een preek citeren. Lang geleden zei de pastor van een kerk waar ik niet meer heen ga, “de duivel hoeft de christenen niet meer naar de wereld te verleiden, want de duivel heeft de wereld zelf de kerk in geslingerd”. Daarmee bedoelde hij dat bijna elk kerklid een televisie thuis had. Dit radicale metaforische gezegde wil ik vertalen naar het huidige onderwijs. Om te beginnen wil ik benadrukken dat de interesse in de leefwereld van jongeren nooit zo hoog geweest is. Er zijn scholen geweest die de leefwereld van jongeren niet zo nadrukkelijk interessant vonden, omdat het buiten het schoolgebied plaats vond. Vroeger, in mijn tijd en cultuur (voormalig Sovjet-Unie) was de school de plek waar de leerlingen voor een paar uur uit hun dagelijkse leefwereld verwijderd konden worden. Wij moesten gedisciplineerd en geconcentreerd naar onze leraar luisteren met de handen op de knieën. Pas na de schooltijd begon ons leven (het jongeren leven) in een totaal andere omgeving. Bij mijn weten heeft in die tijd een dergelijke schoolcultuur ook in Nederland plaatsgehad. Tegenwoordig is de school juist de plek waar leerlingen vol op in hun leefwereld zijn. Sterker nog, het is de plek waar de leefwereld verrijkt wordt. Op school maken brugklassers nieuwe vrienden, kiezen ze een stijl en dragen deze uit. In het voorbeeld van die pastoor, kan ik zeggen dat de digitalisering die leefwereld van de leerlingen de school heeft in geslingerd. Deze leefwereld is nu een onlosmakelijk deel van de school geworden en is het bestuderen waard. Zonder kennis over deze leefwereld zullen we de leerlingen niet volledig kunnen begrijpen. In de perceptie van de leerling kan dit leiden tot het verlies van de relevantie van het vak.

Voorstel
Ik stel voor het vak levensbeschouwing binnen Almende College het volgende aanbevelen:
Ik stel voor om naast godsdienstige en levensbeschouwelijke thema’s ook levensthema’s voor te bereiden die rechtsreeks voortkomen uit de leefwereld van de leerlingen. Dergelijke thema’s zullen de leerlingen persoonlijk raken en hopelijk te denken geven. Het kan ze aanzetten om op zoek te gaan naar dieper begrip van de eigen persoon en het leven dat ze leiden.

Gasi Gasparyan

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Geen categorie met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *