De geloofwaardigheid van een bekeringsverhaal

Auteur: Daan Damsteeg n.a.v. zijn afstudeeronderzoek “De geloofwaardigheid van een Daan Damsteegbekeringsverhaal”

De afgelopen maanden hebben ik mij verdiept in het thema ‘bekering van niet-westerse migranten’. Binnen een niet nader te noemen pioniersplek was de noodzaak ontstaan om bekeringsverhalen van niet-westerse migranten te kunnen beoordelen en zo het vertrouwen in de hechte gemeenschap te behouden. Ik kwam erachter dat het thema bekering een ongelooflijk complex thema en tegelijkertijd een enorm verassend thema is. Want is een bekering wel te beoordelen? Tenslotte kan een mens niet naar het hart van een ander mens kijken, maar alleen God de Vader, de Schepper van alle dingen, kan een mens in het hart kijken. Toch ben ik samen met de pioniersplek, de Christelijke Hogeschool Ede en verschillende experts en ervaringsdeskundigen de uitdaging aangegaan om de volgende hoofdvraag te beantwoorden:

‘Welke afwegingen moeten er door de stuurgroep gemaakt worden om de bekeringsverhalen van niet-westerse migranten op waarde te kunnen beoordelen?’

De onderzoeksvraag is vanuit vele aspecten onderzocht. Naast een theologisch perspectief zijn het godsdienstsociologisch, antropologisch, godsdienstpsychologisch perspectief en de ervaring van andere organisaties onderzocht. Per aspect werd er vervolgens een conclusie geformuleerd in de vorm van afwegingen (zie hoofdvraag). Deze afwegingen waren gebaseerd op specifieke onderzoeksmethoden, modellen en vooronderstellingen per aspect. Als eindconclusie wordt een overkoepelend perspectief gepresenteerd, waar zowel aan de ervaring van andere organisaties en de theologische, godsdienstsociologische, godsdienstpsychologische en antropologische aspecten recht wordt gedaan. Dit perspectief komt uit op een multidisciplinair antwoord dat rekening houdt met de verschillende achtergronden en afwegingen die een rol spelen bij het beoordelen van een bekeringsverhaal van niet-westerse migranten.  Voor het overkoepelend perspectief is gebruik gemaakt van het bekeringsmodel dat ontworpen is door prof. dr. J.W. van Saane. Het model is opgedeeld in een onderdeel dat gericht is op de interne consistentie (samenhang van antwoorden) en de externe consistentie (kenmerken van de religieuze groepering), waardoor ieder aspect en de daaruit voortvloeiende afwegingen tot zijn recht komt. Daar waar het nodig is worden er afwegingen vanuit de conclusies toegevoegd om het model toepasbaarder te maken voor de pioniersplek. Daarnaast is er sprake van een heldere fasering van afwegingen, waardoor er een helder beleid kan ontstaan voor de desbetreffende organisatie.

Om de interne consistentie van het bekeringsverhaal te kunnen vaststellen worden de volgende afwegingen achtereenvolgens beantwoord:

  • Gaat het om een actieve of een passieve bekering?
  • Zijn de juiste kenmerken van een actieve dan wel passieve bekering aanwezig?
  • Waarom voldeed het oude zingevingssysteem niet meer?
  • Zijn de kenmerken van vertrek in voldoende overeenstemming met het geconstateerde type defection?
  • Past de motivatie voor de bekering bij de manier waarop de bekering zich uit?
  • Doet de bekering zich voor op de drie niveaus van menselijk functioneren (affectief, cognitief en gedragsmatig) en past de mogelijke spreiding hierin bij het type bekering en de motivatie voor de bekering?
  • Sluit de ‘bekering’ aan op één van de drie aspecten van ‘de vernieuwing van de mens’?
  • Heeft de bekeerling een doopcursus gevolgd en intensief met een mentor uit de stuurgroep van de pioniersplek opgetrokken?

Om de externe consistentie van het bekeringsverhaal te kunnen vaststellen worden er eveneens een aantal afwegingen gemaakt:

  • Passen de uitingen van de bekering bij de kenmerken van de specifieke groep waarbij de bekeerling zich heeft aangesloten?
  • Op welke wijze heeft de bekeerling geparticipeerd in de oude religie, en welke eventuele veranderingen zijn dan waarneembaar?
  • In welke mate heeft de bekeerling geparticipeerd in de gemeente?
  • In welke mate heeft de bekeerling relaties opgebouwd binnen de gemeenschap?

Het wegen van de samenhangende afwegingen krijgt een plaats in het bestaande proces van bekering binnen de organisatie. Dat is noodzakelijk om consequent, zonder aanziens des persoons, het toekomstig traject te bepalen.

Bovenstaande afwegingen kunnen de lezers van het rapport een gevoel geven dat bekering maakbaar is. Echter vanuit het theologische aspect blijkt dat alleen het offer van Jezus Christus de mens rechtvaardigt. Alleen het offer van Jezus Christus stelt de mens in staat om bekeerd te worden en de weg van God te gaan. Zonder dat offer is iedere verandering van sociale context, cultuur of gedrag nutteloos. Uiteraard hebben christenen, als navolgers van Christus, de verantwoording gekregen om mensen bij het heil te betrekken. Maar juist de kern van bekering, de rechtvaardiging of de besnijdenis van het hart, ziet alleen God aan. Dit aspect is niet te toetsen door mensen.   Daarom stelt dit rapport ook dat de conclusies en aanbevelingen uit het toegepaste bekeringsmodel van J.W. van Saanen in het licht van Christus gezien moet worden. Om het vertrouwen binnen de pioniersplek te behouden is er een toetsingsmodel nodig, maar om een bekering te faciliteren moet men zich voornamelijk bezig houden met het betrekken van mensen op het Evangelie. Een biddende en gastvrije houding is hierbij noodzakelijk.

Mocht er dan ook een negatief advies uit het toetsingsmodel naar voren komen, dan is het noodzakelijk dat de gemeente een alternatief aan kan bieden dat rekening houdt met de gastvrijheid die het als gemeente van Christus moet kunnen bieden.

‘Bekering is geen mensenwerk
Dat laat ik over aan God’

D. Menkens – van de Spiegel

Deze tekst, ingegeven door de beoordelingscommissie van het Projectplan, heeft mij gedurende het onderzoek aangemoedigd en focus gegeven. Wij kunnen bekeringen willen beoordelen, waardoor het bijna een negatieve lading zal krijgen. Gelukkig is bekering dan ook geen mensenwerk, maar een prachtig werk van God.
Ik hoop dat de desbetreffende pioniersplek, en wellicht andere organisaties die daarmee worstelen, door dit onderzoeksrapport op een verantwoorde wijze de bekeringsverhalen van niet-westerse migranten kan beoordelen, zonder het bewegen van God daarin kwijt te raken.

Mocht u meer willen weten over dit onderzoek? Stuur dan een mailtje naar daan.ipc@hotmail.nl

Daan Damsteeg

Deel deze blog

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *